DELFT IN OORLOG 1940-1945

GEBEURTENISSEN UIT DE DELFTSE GESCHIEDENIS VAN DE OORLOG

BURGERWACHT VAN DELFT  1935

MAART 1939 MINISTER V DIJK VAN DEFENSIE DOET INSPECTIE OP DE MARKT IN DELFT

INGANG KEUKEN VOOR SOLDATEN 1939   SOLDATEN IN DELFT OP APPEL 1939

- Nederland schoot, met hulp van de Britten, op 10 mei 1940 de meeste vliegtuigen van een vijandelijke luchtmacht ooit uit de lucht. Het weinige nieuwe materieel dat Nederland had,was erg goed. En bedrijven droegen hun steentje bij met eigen geschut. "Er wordt vaak een beetje schamper gedaan over de Nederlandse luchtmacht in de Tweede Wereldoorlog, maar voor een neutraal land deed Nederland het helemaal niet gek", zegt Peter Grimm, luchtoorloghistoricus en conservator van het Historisch Museum Rotterdam. "Onze luchtmacht was beter dan die van België of de Scandinavische landen. En ons luchtdoelgeschut was het modernste dat je kon krijgen." Grimm was tot januari dit jaar voorzitter van de Studiegroep Luchtoorlog 1939-1945 en was betrokken bij het opstellen van het 'verliesregister'. De studiegroep bracht hierin gegevens van onder andere Duitse, Nederlandse en Britse afkomst over gesneuvelde vliegtuigen bij elkaar en deed een opmerkelijke ontdekking: de Duitse Luftwaffe verloor op de eerste oorlogsdag, 10 mei 1940, 361 toestellen.  Dat is het grootste verlies dat ooit op een dag door een luchtmacht is geleden in de wereldgeschiedenis. Volgens Grimm circuleerden deze cijfers al langer onder luchtvaarthistorici, maar het historische luchtvaarttijdschrift Logboek publiceert in haar jongste nummer voor het eerst uitgebreid over de cijfers. De Nederlandse luchtmacht verloor op 10 mei 1940 met 155 vliegtuigen relatief veel minder toestellen. Volgens Grimm bewijzen deze cijfers dat Nederland maximaal verzet heeft geboden tegen de Duitse overmacht. "Nederland was te laat begonnen met bewapenen,maar het nieuwe materiaal dat we hadden, was wel heel goed. Onze soldaten hoefden echt niet met stenen te gooien. Het verloop van die eerste oorlogsdag bewijst dat Nederlandse soldaten ook toen al wat konden uitrichten, als je hen maar goed materiaal in handen gaf." Daarnaast kreeg Nederland deels hulp van de Britse en Franse luchtmacht. Onder de gesneuvelde Duitse vliegtuigen waren 275 Junkers JU 52-transportvliegtuigen, waarmee de Duitsers via luchtlandingen de Nederlandse vliegvelden in het westen van het land wilden overmeesteren. Deze vliegtuigen vlogen heel laag en probeerden vaak ook te landen, waarna ze een eenvoudig doelwit waren voor de Nederlandse piloten. Omdat ze laag vlogen, kon ook het Nederlandse luchtafweergeschut veel uitrichten. "Wat weinig mensen weten, is dat niet alleen het leger,maar ook grote bedrijven hun eigen geschut hadden aangeschaft" "Omdat Nederland nogal laat begon met herbewapening, waren fabrieken bang voor het Duitse luchtgevaar. Het geschut van Defensie werd ingezet om de eigen troepen te verdedigen. Onder anderen de eigenaar van de Calvéfabriek in Delft bood aan zelf luchtdoelgeschut te kopen, en te bemannen. Dat moest dan natuurlijk wel in Delft komen te staan en niet bij de Grebbeberg." Hoewel Grimm de negatieve verhalen over de meidagen van 1940 hoopt te ontkrachten, wil hij de luchtoorlog boven Nederland ook niet heroïseren."Het ging de Duitsers uiteindelijk niet om Nederland,maar om Frankrijk en een buffer tegen de Britse luchtmacht." Om Frankrijk te veroveren werd het landleger massaal ingezet. Nederland moest snel verslagen worden en dat kon het best met vliegtuigen. "Het klinkt eigenlijk te simpel voor woorden, maar uiteindelijk komt het hier op neer: hoe meer vliegtuigen er worden ingezet,hoe groter de kans dat er veel sneuvelen."

VLIEGTUIGEN NEERGEHAALD MEI  1940

DEZE OORLOGSFOTO'S ZIJN GEMAAKT DOOR HENK BROUWER, MET DANK AAN ROB BROUWER

Enige herinneringen aan voorvallen in Delft in de oorlog door HARRY V BEMMEL Begin oktober 1944 werd een deel van het spoor aan het einde van de Parallelweg opgeblazen. Als represaille werd een drietal huizen op die plek in brand gestoken en werden zes inwoners van Delft (aanwonenden?) gefusilleerd. Dit staat in het boek van W.A. Feitsma, Delft en haar krijgsgeschiedenis p. 66. Zelf herinner ik mij dat heel goed. Op die oktoberavond klonk een enorme knal, waardoor wij hevig werden opgeschrikt. Wij woonden dan ook op ongeveer 200 meter van die spoorbaan. Wat ik nu merkwaardig vind is dat ik de dag erop als jongetje van 8 jaar heb staan toekijken toen die huizen in brand werden gestoken. Of ik wist dat er ook mensen gefusilleerd werden, weet ik nu niet meer, maar er hing wel een dreigende sfeer rond die huizen. En het waren nog mooie huizen ook, weet ik nog.  Een ander voorval zal ook in 1944 zijn geweest. Ik kwam van school en liep op de hoek van de Breestraat en het Oude Delft, toen ineens mitrailleurgeratel klonk. Ik vluchtte met een vrouw een portiek in op het Oude Delft. Toen we omhoog keken zagen we een vliegtuig. Dat vliegtuig kwam terug van een aanval op het station. Toen ik, op weg naar huis, langs dat station kwam, zag ik een rokende in elkaar geschoten locomotief. Op 21 december 1944 schreef ik een brief naar mijn opa tante en oom. Ik schreef daarin dat mijn pianoles bij Hein Zomerdijk niet door kon gaan omdat hij ondergedoken was. Daar was ik dus van op de hoogte. De brief is nooit verzonden. Dat was te gevaarlijk. Daarom heb ik hem nog. Hein Zomerdijk was indertijd organist van de St. Hippolytuskerk aan de Voorstraat. In dezelfde brief schrijf ik dat we bomen gingen kappen in het Westplantsoen. In feite waren het de stukken stam die anderen bij het omzagen hadden laten staan.

DELFT RIJKSWEG 13 VEEL BEKIJKS BIJ DE NEERGEHAALDE DUITSE VLIEGERS

BOMBARDEMENTEN IN WIPPOLDER 10 MEI

FREDERIK HENDRIKSTR.NASSAULAAN..HOEK COLIGNYSTRAAT

KLOOSTERKADE ACHTER EN VOORKANT

KONINGIN EMMALAAN

HET RODE SCHEIKUNDEGEBOUW WERD OOK PLATGEGOOID. MAAR DE MEESTE BOMMEN KWAMEN OP DE HUIZEN IN DE WIPPOLDER TERECHT EN DOODDE VELE BURGERS

LIJM EN GELATINEFABRIEK GEBOMBARDEERD

........

LUCHTAANVALLEN

DEMOBILITATIE INLEVEREN AMBULANCE MEI 1940 IN HET ARMAMENTARIUM

Delft, 21 juni 1940. Het heldenkerkhof aan de Kanaalweg van gevallen Duitsers wordt (door) Seyss-Inquart overgenomen. Seyss-Inquart en Ge. Christiansen inspecteren de graven

ZOMAAR EEN STRAAT  1940                         21 JUNI 1940 KANAALWEG                                       MARKT IN 1940

STATION 1944                                                                      MET DE TREKSCHUIT NAAR DEN HAAG 1944

DELFTSCHE COURANT IN OORLOGSTIJD

KRANTEN 11 EN 15 JANUARI 1945

KRANTEN 25 EN 27 APRIL 1945

KRANTEN 4 MEI 1945

WACHTEN OP DUITSERS IN WIPPOLDER      KEES TETTEROO BIJ DUITS WRAK

"DE HUT"  GAARKEUKEN - OP DE ROTTERDAMSEWEG WAREN IN 1943 WITTE STREPEN AAN DE BOMEN WEGENS GEEN LICHT

MIJN OPA'S AUSWEIS IN 1941                                               VOEDSELBONNEN 1944

LINKERFOTO-De oorspronkelijke Delftsche Studenten Contactgroep voorkomende uit de Commissie van Acht. v.l.n.r. Eduard Pannenborg (zomer '43 via Frankrijk naar Engeland overgestoken). Willem ......... (6 febr. '43 .......overgebracht na vrijlating (maart '43) uit de Contactgroep). Hr. van der Plas (gearresteerd 9 maart '43, gefusilleerd 28 mei 1943). Willem ............(idem). Cees Oorthuis (na mei 1943 uit de contactgroep). Edre ....... Albert Riebergh. Flip Muysheer

MIDDELSTE FOTO-Willem Theodoor Pahud de Mortanges,. Gefusilleerd 18-05-1943

RECHTSE FOTO- Leida Boezaardt in het lab van de Gist en Spiritusfabriek Delft, waar zij in haar microscoopkist een radio inbouwde

STUDENTENHUIS OUDE DELFT 12 IN DE OORLOGSTIJD 1940-1945

OVERVAL OP POLITIEBUREAU Op het politiebureau te Delft, na de wapenkraak van achttien KP'ers o.l.v. LKP-leider Leendert M. Valstar alias 'Bertus'. De aanwezige rechercheur en wachtcommandant verweren zich, hetgeen aanleiding is dat de een wordt neergeslagen en de wachtcommandant een schot door zijn wang krijgt. Tijdens deze actie d.d. 26 februari 1944 worden 38 pistolen buitgemaakt en 3 gevangenen bevrijd. Naschrift: Bertus wordt op 15 mei 1944 te Delft gearresteerd, na bezoek aan zijn zwangere vrouw. Via verblijf aan het Haagsche Veer te Rotterdam wordt hij naar Vught overgebracht. In Vught wordt hij op 4 september 1944 gefusilleerd.

HET POLITIEBUREAU NA DE OVERVAL

OUDE DELFT 69 VIA HET DAK ZIJN ZE BINNEN GEKOMEN

OORLOGSPAMFLETTEN